«شدن» به‌عنوان یک چارچوب: نگاهی به نخستین دوره آرت بازل قطر

نخستین دوره آرت بازل قطر، با گرد هم  آوردن ۸۷ گالری از ۳۱ کشور، تنها آثار ۸۴ هنرمند را به نمایش می‌گذارد. آرت بازل قطر ۲۰۲۶ بر نمایش‌های انفرادی تمرکز دارد و با این رویکرد آگاهانه از افراط در تعداد و مقیاس پرهیز کرده است. این رویکرد، به‌جای بازتولید سازوکار تجاری متداول در آرت‌فرهای بزرگ، قالبی نزدیک‌تر به یک نمایشگاه کیوریتوریال را پیشنهاد می‌کند: آرت‌فری با ساختاری نمایشگاهی که مواجهه‌ای سنجیده میان هنرمندان، گالری‌ها و مخاطبان ایجاد می‌کند.

این دوره به کیوریتوری وا‌ئل شوقی، هنرمند مصری‌تبار، شکل گرفته و با فاصله گرفتن از مدل سنتی غرفه‌ها، نمایشگاهی با چیدمانی باز ارائه می‌دهد که در آن آثار هنرمندان در نسبت با تم مرکزی «شدن» (Becoming) شکل گرفته‌اند.

در این دوره، آرت بازل قطر میزبان دو نمایش انفرادی از دو هنرمند ایرانی است. گالری پروتن (Perrotin) با نمایشی از علی بنی‌صدر در این دوره حضور دارد و گرین آرت گالری دبی مجموعه‌ای از نقاشی‌های جدید مریم حسینی را به نمایش می‌گذارد.

علی بنی‌صدر در این رویداد، نمایشی با عنوان «الکیمیا: هنر دگرگونی» ارائه می‌کند؛ مجموعه‌ای شامل نقاشی، مجسمه و آثار روی کاغذ که به میل مداوم انسان به شدن، تغییر و نوزایی می‌پردازد. عنوان نمایشگاه از ریشه عربی «الکیمیا» گرفته شده که کیمیاگری را نه صرفاً به‌عنوان دگرگونی ماده، بلکه به‌مثابه فرآیندی فلسفی و معنوی برای بازتعریف ادراک، دانش و هستی در نظر می‌گیرد. بسیاری از آثار حال‌وهوایی شبانه دارند: ماه‌ها بر فراز مناظر زمستانی طلوع می‌کنند، پیکره‌ها در جنگل‌ها گرد هم می‌آیند و طوفان‌ها نادیده در جریان‌اند. در نگاه بنی‌صدر، شب نه فقدان دیدن، بلکه وضعیتی است که امکان دگرگونی را فراهم می‌کند.

غرفه‌ی گرین آرت گالری شامل مجموعه‌ای تازه از نقاشی‌های چندلته مریم حسینی است که مفهوم «شدن» را از خلال تداوم، توالی و گسست بررسی می‌کنند. هر اثر از سه یا چهار پنل چوبی نقاشی‌شده تشکیل شده که در کنار هم میدانی پیوسته در فضا می‌سازند. در این آثار، بدن به شکلی واحد و نهایی تثبیت نمی‌شود؛ بلکه کشیده، تکرار و در سطوح نقش‌دار و ساختارهای معماری امتداد می‌یابد. مناظر میان وضوح و ابهام در نوسان‌اند و لحظاتی از تنش و بی‌قراری ایجاد می‌کنند که از رسیدن به نقطه‌ای قطعی سر باز می‌زند.
عمل هنری حسینی بر وضعیت‌های میانی، ترکیب‌پذیری و ناهمخوانی استوار است؛ شرایطی که در آن هویت، حافظه و حضور، همواره در جغرافیاها، جنسیت‌ها و زبان‌های مختلف بازتعریف می‌شوند. پیکره‌ها هم‌زمان به‌عنوان بدن و عنصر سازه‌ای عمل می‌کنند و میل و خشونت درهم تنیده باقی می‌مانند، چنان‌که بدن‌ها هم توسط ساختارهای پیرامون حمل می‌شوند و هم در آن‌ها فشرده می‌گردند.

در مجموع، نخستین دوره آرت بازل قطر رویکردی متمرکز و کیوریتوریال را به‌عنوان جایگزینی برای مدل متداول آرت‌فرها پیشنهاد می‌کند. این آرت‌فر با تأکید بر ارائه‌های انفرادی و ایجاد مکانی برای گفت‌وگو به‌جای مقیاس گسترده،  قالبی متمایز را معرفی کرده که میان نگاه کیوریتوریال و سازوکار یک آرت‌فر تعادل برقرار می‌کند.

تصویر کاور و اسلایدر:

• artbasel.com