آیدین آغداشلو

نقاشی «خاطرات امید» که یکی از متأخرترین آثار مجموعه‌ی «خاطرات انهدام» است؛ در سیزدهمین دوره‌ی حراج تهران رکورد فروش گران‌ترین اثر هنری ایران را شکست.

شاخص‌ترین نقاشی‌های آیدین آغداشلو (متولد 1319) شامل باز‌آفرینی آثار مطرح کلاسیک و دوره‌ی رنسانس اروپا در قالبی نو و تا حدی سوررئال، با موضوعاتی درباره‌ی انحطاط تدریجی در گذر زمان است. آغداشلو، نقاش، گرافیست و نویسنده است که در اوایل دهه‌‌ی پنجاه به‌عنوان منتقد آثار هنری و مدرس هنر نیز مطرح شد. 

آیدین آغداشلو در رشت متولد شد و از کودکی نزد حبیب محمدی ،هنرمند گیلانی، هنر آموخت. از نوجوانی در زمینه‌ی گرافیک کار می‌کرد و بعدها در دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران مشغول به تحصیل شد اما در سال 1346 از دانشگاه انصراف داد و به‌عنوان منتقد هنری در مجله‌ی «اندیشه و هنر» شروع به کار کرد.  نقاشی «خاطرات امید» که یکی از متأخرترین آثار مجموعه‌ی «خاطرات انهدام» است؛ در سیزدهمین دوره‌ی حراج تهران رکورد فروش گران‌ترین اثر هنری ایران را شکست.  

اولین نمایش انفرادی آیدین آغداشلو در سال 1354 در انجمن ایران و آمریکا برگزار شد. این هنرمند در اواخر دهه‌ی پنجاه به‌عنوان یکی از بنیانگذاران و اولین سرپرست موزه‌ی رضا عباسی و همچنین مدرس هنر دانشگاه الزهرا فعال بود. 

در اوایل دهه‌ی شصت آیدین آغداشلو به فعالیت‌هایی از قبیل تأسیس آکادمی هنری، تحقیق و انتشار مقالاتی در حوزه‌ی تاریخ خوشنویسی، نوشتن کتاب و سفرنامه، طراحی پوستر فیلم و جلد کتاب و تولید مجموعه‌ای از 13 فیلم مستند درباره‌ی تاریخ نقاشی ایران مشغول بود. یکی از مهمترین آثار گرافیکی آغداشلو پوستر فیلم «حاجی واشنگتن» است که در سال 1361 نامزد دریافت سیمرغ بلورین بهترین پوستر شد. آغداشلو بعدها در سال 1368 مجموعه‌ نقاشی‌های «پرتره‌هایی از خود» را منتشر کرد. 

بیشتر نقاشی‌های آیدین آغداشلو در چندین مجموعه و طی سال‌ها فعالیت هنری شکل گرفته‌اند؛ از جمله مجموعه نقاشی‌های «خاطرات انهدام»، «سال‌های آتش و برف»، «فاجعه‌ی آخرالزمان» و «معما» که شاخص‌ترین آثار او را شامل می‌شوند.  

مجموعه‌ی «خاطرات انهدام» آغداشلو از مهم‌ترین آثار این هنرمند است که خلق آن را از سال 1353 و با الهام از هنر دوره‌ی رنسانس آغاز کرد. این مجموعه شامل تعداد زیادی نقاشی است که طی سال‌ها خلق شده و تعدادی از آن‌ها در حراج‌ تهران، حراج بونامز لندن و حراج کریستیز دوبی به فروش رفته‌اند. نقاشی «خاطرات امید» که یکی از متأخرترین آثار این مجموعه است؛ در سیزدهمین دوره‌ی حراج تهران رکورد فروش گران‌ترین اثر هنری ایران را شکست.  

آغداشلو در مجموعه نقاشی‌های «خاطرات انهدام» با رویکردی اقتباسی از آثار کلاسیک، به بازآفرینی و مخدوش کردن تصویر کمال‌گرایانه‌ی آن‌ها به شکلی ظریف و هنرمندانه پرداخته و از این طریق تقابل ارزش‌های آن دوران با اضمحلال عصر معاصر را به تصویر کشیده است. یکی دیگر از آثار شاخص این مجموعه اثر «سال صفر، سال یک» است. این اثر دو لتی، شامل تصاویری از دو فیگور است که در قالبی کلاسیک نقاشی شده‌اند، اما سرهای چوبی آن‌ها که رویکردی سوررئال دارند، بار دیگر تناقض میان کمال‌گرایی و پوچ‌گرایی را به مخاطب القا می‌کنند.  

گالری اثر در سال 1393 منتخبی از آثار نقاشی چند دهه‌ی اخیر آیدین آغداشلو را به نمایش گذاشت. آغداشلو در طول دوران فعالیت هنری خود تنها دو نمایش انفرادی در ایران برگزار کرده است. آثار آغداشلو در حال حاضر در موزه‌ی هنرهای معاصر تهران و برخی مجموعه‌های خصوصی نگهداری می‌شود.