در حال بارگذاری مجله…
غارت و غنیمت هنر و هنرمند: مروری بر اخبار هنر در میانه‌ی جنگ روسیه و اوکراین
خبر
جنگ روسیه و اوکراین با نازل شدن خداوند بر ولادیمیر پوتین و اعلام «ملیت حقیقیِ روح اوکراینی‌ها» آغاز شد. امپراتور نوین روسیه، با صدایی خشک و نگاهی خیره اطلاع داد:
«روح حقیقی اوکراینی‌ها، روسی است... استقلال اوکراین مطلقاً بی‌اساس است. این کشور هیچ‌گاه مستقل نبوده و همواره بخش جدایی‌ناپذیرِ تاریخ، فرهنگ و جایگاه مینویِ روسیه بوده است.»
جنگی که سیاست‌مداران کشورهای دیگر با احتیاط پیش‌بینی می‌کردند، در گرفت. نیروهای روسیه لشکرکشی کردند و جنگ رفته‌رفته شدت پیدا کرد. کشتار و تجاوز و تصاحب مردم امری عادی شد، پایگاه‌های بمب هسته‌ای به‌حالت آماده‌باش درآمدند و در تلاطم ترس و تنشی که اروپا ـ یا آن‌طور که خودشان معتقدند: مرکز جهان ـ را فرا گرفته بود، مقام‌های رسمی شورای شهر ماریوپول اعلام کردند:
«روی‌هم‌رفته 2000 اثر هنری ناپدید و نمایش‌گردان موزه‌ی ماریوپول، برای دومین‌بار، ربوده شده است.
طرحی از «غروب قرمز» اثر کوئینزی (Kuindzhi) و چند تابلوی نقاشی از ایوان آیوازووْسکی (Ivan Aivazovsky)، آثار مهمی هستند که با تخلیه‌ی موزه و تخریب آن از دست رفته‌اند. هم‌چنین اعلام شد ناتالیا کاپوست‌نیکووا (Natalia Kapustnikova)، سرپرست موزه‌ی تاریخ بومیِ ماریوپول (Mariupol's Museum of Local History)، از محل انبار گنجینه‌ها اطلاع داشته و تعدادی از آثار را با دستان خودش تقدیم دشمن کرده است. ادعایی که کاپوست‌نیکا تأیید کرد؛ اما افزود:
«با اسلحه‌ای که روی سرم گذاشته بودند، وادار به این کار شدم.»
کمی بعد، خبر دیگری منتشر شد که اعلام می‌کرد:
«ظروف طلایی متعلق به سکاها که در موزه‌ی تاریخ بومیِ ملیتوپول (Melitopol Museum of Local History) نگهداری می‌شد، توسط نیروهای روسیه ضبط و احتمالاً به کریمه فرستاده شده‌اند.»
با این‌همه مکان اصلی نگهداری این آثار مشخص نیست. بسیاری از تحلیل‌گران معتقدند که غارت آثار هنری برنامه‌ریزی‌شده بوده و دستورها مستقیماً از مسکو صادر شده است؛ چرا که هدف نابودی فرهنگ و هنرِ اوکراین است. ضمن این‌که تعدادی از شاهدان ادعا کرده‌اند در تمام حملات و سرقت‌ها، یک کارشناس هنری هم حضور داشته است. این در حالی‌ست که خریدوفروش آثار هنری از سوی روسیه افزایش یافته است و گمان می‌رود که کاخ کرملین، با وجود تحریم‌ها، برای ادامه‌ی جنگ به پول هنگفتی نیاز دارد.
در این حیص‌و‌بیص که معلوم نیست دارد چه اتفاقی می‌افتد، اوضاع از چه قرار است، با چه تضمینی بانوی اول امریکا، نخست‌وزیر کانادا یا رئیس‌جمهور فرانسه به کی‌یف رفت‌و‌آمد می‌کنند و چه‌طور سلفی‌های شتاب‌زده‌ی زلینسکی به ویدیوهای پررنگ‌ولعاب تبدیل شدند، یک هنرمند روس به‌نام ایلیا فِدوتوف –فِدوروف (Ilya Fedotov-Fedorov) از هنرمندان اوکراینی و روسی دعوت کرده است تا در اقامتگاهی ملاقات کنند و به‌واسطه‌ی تعامل با یکدیگر، دست به تولید آثار هنری بزنند. این گردهمایی با حمایت و همکاری «کارگاه بین‌المللی و برنامه‌ی نمایش‌گردانی نیویورک» (The International Studio & Curatorial Program) برگزار خواهد شد.
جدا از شرایط عجیبی که در جریان است، بسیاری از شهروندان روسیه، به‌ویژه هنرمندان، همراه موج عظیم پناهجویان اوکراینی شده‌اند. یکی از مقاصد هر دو گروه رانده‌شده، گرجستان است؛ جایی که استفان جونز (Stephan Jones)، استاد مطالعات روسیه و اوراسیای دانشگاه تفلیس، معتقد است:
«تلاقی اندیشه‌های [هنرمندان] روسی و اوکراینی، مسیر فرهنگی جدیدی را در این کشور به وجود می‌آورد.»
جونز از قدرتی یاد می‌کند که در هنر نهفته است؛ نیرویی که باعث می‌شود قدرتمندان دنیا، روسیه، امریکا یا هرکجای دیگر، از هنرمندان بهراسند.
منابع:
- www.artnews.com/art-news/news/mariupol-museums-russian-looted-artworks-city-council-1234627187
- www.artnews.com/art-news/news/ukraine-russia-looting-philip-guston-mfa-boston-morning-links-1234627171
- www.theartnewspaper.com/2022/05/02/russia-invasion-ukraine-reshape-eastern-europe-cultural-scene
- https://www.theartnewspaper.com/2022/05/02/russian-forces-reportedly-steal-art-museums-melitopol-mariupol
- https://www.washingtonpost.com/outlook/2022/04/06/putin-culture-ukraine-mayakovsky-gogol
- https://www.theartnewspaper.com/2022/05/13/aesplusf-iscp-residency-artists-ukraine-russia-pavlo-grazhdanskij-ilya-fedotov-fedorov
- https://time.com/6150046/ukraine-statehood-russia-history-putin
تصویر اسلایدر و کاور:
- A view of the Kuindzhi Art Museum in Mariupol after being damaged by Russian forces
