یادنامههای درز: بزرگداشت محمودرضا بهمنپور
14 ارديبهشت 1405محمودرضا بهمنپور، ناشر، پژوهشگر تاریخ هنر و بنیانگذار نشر نظر، پس از سالها مبارزه با سرطان، اردیبهشتماه امسال، در ۶۲ سالگی درگذشت.
بهمنپور یکی از چهرههای محوری در شکلگیری و تداوم نشر تخصصی هنر معاصر ایران بود؛ شخصیتی که نقشی تعیینکننده در ثبت و مستندسازی آثار و فعالیتهای نسلهای مختلف هنرمندان، نویسندگان، عکاسان، تصویرگران و پژوهشگران ایرانی ایفا کرد؛ آن هم در دورهای که نشر جدی هنر در ایران همچنان محدود و پراکنده بود. او با تأسیس نشر نظر در دهه ۱۳۷۰، یکی از ماندگارترین و اثرگذارترین بسترهای تخصصی در حوزه هنرهای تجسمی، تاریخ هنر، نقد و پژوهش فرهنگی را بنیان گذاشت.
محمودرضا بهمنپور که در سال ۱۳۴۳ متولد شده بود، از بنیانگذاران انجمن تصویرگران ایران نیز به شمار میرفت و طی دههها فعالیت حرفهای، حضوری مؤثر در شکلدهی به فرهنگ بصری معاصر ایران داشت. نشر نظر تحت مدیریت او نهتنها بهواسطه گستره وسیع انتشاراتش شناخته میشد، بلکه به دلیل تعهد به کیفیت، تداوم و دسترسپذیری نیز جایگاهی ویژه پیدا کرده بود. این نشر با چهرههای برجستهای چون عباس کیارستمی، فرشید مثقالی، مریم زندی، احمد عالی، احمدرضا احمدی و داریوش آشوری همکاری داشت و مجموعههای مهمی از آثار هنری و پژوهشی را منتشر و آرشیو کرد؛ آثاری که شاید در غیر این صورت پراکنده یا دور از دسترس باقی میماندند.
از جمله کتابهای شاخصی که زیر نظر او منتشر شدند میتوان به میدان ساعت: گزیده آثار محمد فسونکی، گزیده آثار فرشید مثقالی، همسفر باد: گزیده آثار هوشنگ پزشکنیا، منتخب کاریکاتورهای مسعود محرابی و مریم: پنج دهه زندگی عکاسانه مریم زندی اشاره کرد؛ آثاری که بسیاری از آنها به منابعی مرجع برای دانشجویان، پژوهشگران و هنرمندان در سراسر ایران تبدیل شدند.
فعالیت بهمنپور تنها به حوزه نشر محدود نمیشد. او نقش مهمی در ایجاد نوعی تداوم و حافظه پایدار برای هنر معاصر ایران ایفا کرد؛ در دورهای که بخش بزرگی از تولیدات هنری ایران در معرض پراکندگی و فراموشی قرار داشت، او فضایی فراهم کرد تا هنرمندان، نویسندگان و پژوهشگران بتوانند آثار و پژوهشهای خود را حفظ و ثبت کنند. بسیاری از همکاران و نویسندگان، نشر نظر را خانهای برای هنرمندان و پژوهشگرانی با دیدگاهها و حوزههای متفاوت توصیف کردهاند؛ بستری فرهنگی که بیش از هر چیز بر صبوری، گشودگی و تعهد بلندمدت استوار بود، نه بر ایدئولوژی. فعالیتهای او همچنین از طریق ترجمهها، تکنگاریها و پژوهشهای تخصصی، مخاطبان گستردهتری را در ایران با جریانهای هنر مدرن و معاصر جهان، از جمله هنر مفهومی، انتزاع و نظریههای معاصر هنر آشنا کرد. در کنار فعالیتهای نشر، بهمنپور در گردآوری و حفظ آرشیوهای مرتبط با تاریخ هنر معاصر ایران، بهویژه در حوزه عکاسی، تصویرگری و نقاشی نیز نقش فعالی داشت.
خبر درگذشت او با واکنش گسترده جامعه هنری و ادبی ایران همراه شد و بسیاری از هنرمندان، طراحان، نویسندگان و ناشران، از تأثیر عمیق، پشتکار و حمایتهای انسانی او در مسیر حرفهای خود یاد کردند.
محمودرضا بهمنپور میراثی ماندگار در حافظه بصری و فکری هنر معاصر ایران بر جای گذاشت؛ میراثی که از خلال کتابها، آرشیوها و روایتهای هنریای که حفظ کرد، همچنان در نسلهای آینده حضور خواهد داشت.
تصویر کاور و اسلایدر:
- رضی میری
